Archiwum kategorii: autoreklama

Szalona głowa, złote serce

W październikowym miesięczniku „Znak” ukazał się mój tekst o słonecznych bohaterkach kanonicznych powieści dla dziewcząt – Pollyannie, Ani Shirley, Basi, Irence i Ewie Kornela Makuszyńskiego – i ich funkcjonowaniu w powojennej kulturze.

Zdjęcia-5484 Zdjęcia-5485 Zdjęcia-5486

Peerelowska powieść dla dziewcząt powstała wobec tej tradycji – zaprzeczała, oddawała sprawiedliwość, nawiązywała. Warto ją czytać w kontekście.

Cytuję kawałek na wabia:

Nie jest jeszcze kobietą, więc pozostawia się jej nieco swobody. Może wejść na drzewo, przypalić obiad, zakopać i prawie udusić małego brata w śnieżnej zaspie, przefarbować włosy na zielono, powiedzieć wścibskiej sąsiadce, że jest „ordynarną kobietą bez serca”, rzucić się na szyję oschłej ciotce lub drabowi o twarzy mordercy. Za chwilę wyjdzie za mąż i stanie się poprawna, a nawet zadba o reprodukcję tradycyjnych wzorców. Jej dziewczęce „wykroczenia” są zresztą nieszkodliwe, nie naruszają kulturowych norm ani porządku społecznego. Wynikają z niemal gatunkowej odrębności: „Największy […] uczony, najsłynniejszy nawet filozof nigdy nie wiedział, nie wie i nie będzie wiedzieć do skończenia świata, co się dzieje w kolorowej duszy „dorastającej panny”. Jest to niezgłębiona tajemnica” („Szaleństwa”). Taka konstrukcja dziewczęcości może mieć i miewa potencjał emancypacyjny, ale bywa też wprost przeciwnie.

Reklamy

Emancypantka z ZMP

Dziś NietylkoMusierowicz na gościnnych występach. Zanim jednak zaproszę do lektury mojego tekstu o „Paladynach” Haliny Snopkiewicz, który ukazał się w papierowym kwartalniku „Bez Dogmatu” w numerze 4/2013, chciałabym zrobić wstęp w poetyce wyznania.

1-Scan (2)„Paladynów” czytałam wielokrotnie, bardzo przeżywając polityczne rozczarowanie Lilki Sagowskiej. O dziwo, bardziej niż jej zawód miłosny. Była to bez wątpienia jedna z najdziwniejszych lektur mojego życia, zważywszy, iż nie tylko nie miałam wtedy (na początku lat 90.) żadnej wiedzy o okresie stalinowskim, ale chyba nawet nie wiedziałam, że istniało coś takiego jak PRL.

Doświadczałam zmian ekonomicznych/konsumpcyjnych, nie miałam cienia świadomości politycznej. Snopkiewicz zaczęła moją edukację w tej dziedzinie. Miała silną konkurencję w postaci nowej medialnej ofensywy ideologicznej – z tego samego okresu pamiętam na przykład toporny antykomunizm „Szopki w grajdole” Wolskiego. Nic dziwnego, że zapadłam na młodzieńczą chorobę postmodernizmu i neoliberalizmu. Ale emancypacyjne nadzieje i klęska Lilki mocno utkwiły mi w pamięci. Cały czas były gotowe do użytku. Czekały aż dorosnę do tamtej swojej nieświadomej dojrzałości. Teraz po nie sięgam.

Oto link do „Bez Dogmatu”. Warto przejrzeć cały numer, zwłaszcza wywiad z Małgorzatą Fidelis, historyczką peerelowskiej emancypacji.

Zdjęcia-2670

Aha, jeszcze jedno. ZMP musiał mieć potencjał emancypacyjny, skoro dwaj zgryźliwi tetrycy zapamiętali go tak:

Zdjęcia-2353

Zdjęcia-2356